แพทย์แผนไทย - ศาสตร์สุขภาพองค์รวม: คุณภาพการนวดแผนไทย

คุณภาพการนวดแผนไทย

มาตรฐานของผู้ให้บริการการนวดไทย

ผู้ให้บริการต้องเป็นแพทย์แผนไทยที่มีใบประกอบโรคศิลปะการแพทย์แผนไทยการนวด และมีหลักในการให้บริการต่าง ๆ ที่ถูกต้อง หากปฏิบัติด้วยความชำนาญจะเพิ่มประสิทธิผลการรักษา ดังนี้

เทคนิดการนวดแผนไทย

การแต่งรสมือ

หมายถึง การลงน้าหนักแต่ละรอบและจังหวะการลงน้าหนัก ซึ่งการลงน้ำหนักนิ้วมือที่กด มี 3 ระดับ คือ

น้ำหนักเบา ประมาณ 50 % ของน้าหนักที่สามารถลงได้สูงสุด
น้ำหนักปานกลาง ประมาณ 70 % ของน้าหนักที่สามารถลงได้สูงสุด
น้าหนักมาก ประมาณ 90 % ของน้าหนักที่สามารถลงได้สูงสุด

การลงจังหวะนิ้วมือในการนวด

จังหวะในการลงน้าหนักแต่ละครั้ง มี 3 จังหวะ คือ

หน่วง เป็นการลงน้าหนักเบา เพื่อกระตุ้นให้กล้ามเนื้อรู้ตัว ไม่เกร็งรับการนวด
เน้น ลงน้าหนักเพิ่มขึ้นบนตำแหน่งที่ต้องการกด
นิ่ง ลงน้าหนักมาก และกดนิ่งไว้พร้อมกับกำหนดลมหายใจสั้นยาวตามต้องการ การลงน้าหนักเพิ่มขึ้นที่ละน้อย ทาให้กล้ามเนื้อสามารถปรับตัวรับน้าหนักได้ ทาให้ไม่เจ็บหรือเจ็บป่วยมากขึ้น การลงน้าหนักมากตั้งแต่เริ่มกด จะทาให้กล้ามเนื้อเกร็งรับทันที และอาจทาให้ตำแหน่งที่กดคลาดเคลื่อนไปและผู้ถูกนวดจะเจ็บมากหรือระบมได้เช่นกัน

หมอนวดที่ได้รับการฝึกมาอย่างดี โดยการฝึกท่า ยกกระดาน หรือ ฝึกกำลังนิ้วให้แข็งแรง จะมีกำลังนิ้วที่สามารถกด นวดได้แม่นยำใน ตำแหน่งที่กด ถูกทิศทางตามที่ต้องการ

การกำหนดลมหายใจ

ผู้นวดจะต้องฝึกหายใจเข้าออกให้สัมพันธ์กับการลงน้ำหนัก โดยทั่วไปการลงน้ำหนักควรกดลงไปขณะผู้ที่ถูกนวดหายใจออก ซึ่งเป็นขณะที่ร่างกายผ่อนคลาย

คาบน้อย คือ หายใจเข้าออกปกติ 1 ครั้ง เป็นการสูดลมหายใจประมาณ 10 วินาที ส่วนใหญ่ใช้กับการนวดพื้นฐานต่าง ๆ
คาบใหญ่ คือ การหายใจเข้าลึก หายใจออกยาว 1 ครั้ง เป็นการสูดลมหายใจประมาณ 15-20 วินาที ส่วนใหญ่ใช้กับการนวดรักษาโรค และการเปิดประตูลม แต่การเปิดประตูลมมักจะใช้คาบใหญ่ 3 ครั้ง หรือ 45 วินาที โดยประมาณ

ระยะเวลาการนวด

การนวดนานเพียงใดขึ้นกับลักษณะของโรค ระยะเวลาที่เป็น และลักษณะของผู้ถูกนวด การกดโดยใช้ระยะเวลาสั้นเกินไปอาจทำให้การรักษาจะไม่ได้ผล การกดนานเกินไปอาจทำให้มือผู้นวด และตำแหน่งที่ถูกนวดระบมได้

การกำหนดองศามาตราส่วน

องศามาตราส่วน หรือท่านวดและการวางมือ เป็นการวางท่านวดของผู้นวดให้เหมาะสมกับผู้ถูกนวดและตำแหน่งที่นวด เพื่อให้ใช้แรงที่กดนั้นลงตามจุดและมีน้าหนักเพียงพอที่จะรักษาโรค ซึ่งการวางมือ การวางเท้า การนั่งของผู้นวดต้องเหมาะสมกับมือที่กดลงบนผู้ป่วย เรียกได้ว่าเป็นสัดส่วนองศาและทิศทางในการนวด โดยทั่วไปแล้วขณะที่นวดแขนจะเหยียดตรง เพื่อลงน้าหนักตามแขนลงไปสู่นิ้วที่นวด หากมีการงอแขนอาจทาให้น้าหนักลงไม่ตรงจุดแม้จะใช้น้ำหนักมากและทำให้การรักษาได้ผลน้อยหรือไม่ได้ผลเลย ซึ่งในการนวดแบบราชสำนักได้ให้แนวทางการนวดว่า “แขนตึง หน้าตรง องศาได้”

นอกจากนี้ การนวดแผนไทยที่จะทำการรักษาได้ผลดี จะต้องคำนึงสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้อันเป็นองค์ประกอบสำคัญเช่นกัน

>> หลักทั่วไปของการนวด

>> ประโยชน์ของการนวด

>> การเตรียมตัวของผู้นวด

>> การแต่งรสมือการนวด

>> การลงจังหวะนิ้วมือในการนวด

>> การกำหนดลมหายใจ คาบเล็ก คาบใหญ่

>> ระยะเวลาการนวด

>> การกำหนดองศา มาตราส่วนหรือท่านวดและการวางมือ

>> มารยาทในขณะทำการนวด

>> ข้อควรระวังในการนวด

>> ข้อปฏิบัติหลังการนวด

>> ข้อห้ามสำหรับการนวด