การนวดจุดสัญญาณ ฉบับราชสำนัก
สัญญาณ คือ จุดหรือตำแหน่งสำคัญที่อยู่บนแนวเส้นพื้นฐาน ซึ่งสามารถจ่ายเลือด บังคับเลือดจ่ายความร้อน บังคับความร้อนไปยังตำแหน่งต่าง ๆ ของร่างกายในการรักษาโรคตามพิกัดทางหัตถเวช
การนวดจุดสัญญาณฉบับราชสำนัก มีตำแหน่งการกดจุดสัญญาณต่าง ๆ ที่สำคัญภายในร่างกายอยู่ 12 ตำแหน่ง รวม 50 จุดใหญ่ ๆ หรือจุดแม่ และมีจุดสัญญาณน้อย หรือจุดลูกในบริเวณใกล้เคียงกัน อันเป็นจุดร่วม ใน การนวดพื้นฐาน ซึ่งทาง แพทย์แผนไทย ได้กำหนดตำแหน่งบริเวณเพื่อรักษาโรคไว้เช่นกัน
จุดสัญญาณหลัก ๆ มีดังต่อไปนี้
- จุดสัญญาณศีรษะด้านหน้า 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณศีรษะด้านหลัง 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณหัวไหล่ 5 ดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณหลัง 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณแขนด้านใน 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณแขนด้านนอก 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณท้อง 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณขาด้านใน 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณขาด้านนอก 5 จุดสัญญาณหลัก
- จุดสัญญาณเข่า 3 จุดสัญญาณหลัก
การนวดกดจุดสัญญาณ ฉบับราชสำนัก มีท่านวดดังนี้
ท่านอน
- การนวดกดจุดสัญญาณหลัง **
- การนวดกดจุดสัญญาณหลัง (รวมเอว – สะโพก)
- การนวดกดจุดสัญญาณท้อง
- การนวดกดจุดสัญญาณแขน ด้านนอก **
- การนวดกดจุดสัญญาณแขน ด้านใน **
- การนวดกดจุดสัญญาณขา ด้านนอก
- การนวดกดจุดสัญญาณขา ด้านใน
- การนวดกดจุดสัญญาณเข่า *
- การนวดกดจุดสัญญาณข้อเท้า *
- การนวดกดจุดสัญญาณข้อนิ้วเท้า *
ท่านั่ง
- การนวดกดจุดสัญญาณศีรษะ ด้านหน้า *
- การนวดกดจุดสัญญาณศีรษะ ด้านหลัง *
- การนวดกดจุดสัญญาณจุดจอมประสาท *
- การนวดกดจุดสัญญาณหู *
- การนวดกดจุดสัญญาณหัวไหล่ *
- การนวดกดจุดสัญญาณหลัง สัญญาณ 4 สัญญาณ 5 **
- การนวดกดจุดสัญญาณแขน ด้านนอก **
- การนวดกดจุดสัญญาณแขน ด้านใน **
- การนวดกดจุดสัญญาณข้อมือ *
- การนวดกดจุดสัญญาณใจกลางฝ่ามือ *
- การนวดกดจุดสัญญาณข้อนิ้วมือ
*
** ท่านวดมีในท่านั่ง และท่านอน
การนวดแผนไทย ก่อนเริ่ม การนวดพื้นฐาน หรือการนวดจุดสัญญาณ ผู้นวดจะเริ่มนวดด้วย วิธีการนวดพื้นฐานแบบราชสำนัก ตามลำดับวิธีการรักษาที่กำหนด หากผู้ป่วยมีอาการกล้ามเนื้อตึงแข็งมาก อาจจำเป็นต้อง นวดประคบ อบสมุนไพร หรือ การนวดประคบน้ำร้อน ก่อนหรือหลังการนวด ขึ้นอยู่กับแพทย์แแผนไทย ผู้แนะนำรักษาตามความเหมาะสม
นอกจากนี้ การนวดแผนไทย ที่จะทำการรักษาได้ผลดี จะต้องคำนึงสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ อันเป็นองค์ประกอบสำคัญเช่นกัน
