นวดแผนไทย
การนวดแผนไทย หรือ หัตถเวชกรรมไทย เป็นการรักษาดูแลสุขภาพทด้วยวิถึไทยมาแต่โบราณกาล เป็นภูมิปัญญาของคนไทยที่สืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษนับแต่สมัยกรุงสุโขทัย กรุงศรีอยุธยา จนมาถึงปัจจุบัน โดยการบอกต่อปากต่อปาก เป็นการสอนตัวต่อตัว โดยเชื่อว่าการนวดมีจุดเริ่มต้นมาจากการช่วยเหลือเพื่อบรรเทาอาการเจ็บป่วยเล็ก ๆ น้อย ๆ กันเองภายในครอบครัว เช่น ภรรยานวดสามี สามีนวดภรรยา ลูกหลานนวดให้พ่อแม่ ปู่ย่า ตายาย จนเกิดประสบการณ์และความชำนาญจึงพัฒนาเป็นการนวดบำบัดช่วยเหลือบรรเทารักษาอาการเจ็บปวดของเพื่อนบ้าน จนได้รับความนิยมและเชื่อถือมีการพัฒนาการนวดไทย เป็นการให้ประชาชนสามารถเรียนรู้ฝึกฝนให้เกิดความชำนาญและนำมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อการดูแลสุขภาพของตนเองและบุคคลในครอบครัว ช่วยสร้างสัมพันธภาพที่ดีภายในครอบครัวและชุมชน และมี ประโยชน์ต่อระบบสุขภาพส่่วนบุคคล มากมาย
การนวดไทยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท
1. การนวดไทยแบบทั่วไป (แบบเชลยศักดิ์)
หมายถึง การนวดแบบสามัญชน มีการสืบทอด ฝึกฝนแบบแผนการนวดตามวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งเหมาะสมมากสาหรับชาวบ้านที่มีการนวดกันเองโดยใช้สองมือและอวัยวะส่วนอื่นนวดรักษาบำบัดโดยไม่ต้องใช้ยาการนวดแบบเชลยศักดิ์เป็นการนวดบริเวณกล้ามเนื้อและข้อต่อต่าง ๆ ของร่างกาย เป็นการสอนแบบสืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษ ตามวัฒนธรรมท้องถิ่น ในแต่ละท้องถิ่นอาจมีวิธีการนวดแตกต่างกัน
2. การนวดไทยแบบราชสำนัก
หมายถึง การนวดเพื่อถวายกษัตริย์และเจ้านายชั้นสูงของในพระราชวัง เป็นการนวดด้วยท่าที่สุภาพนิ่มนวลมากกว่า การนวดแบบเชลยศักดิ์ และวิธีการนวดที่แตกต่างกัน อันมีสิ่งสำคัญที่ผู้นวดจะต้องยึดถือปฎิบัตินับเป็นศาสตร์และศิลป์เฉพาะตัว โดยผู้นวดจะต้องมี ศีลประจำหมอ เพื่อการรักษาที่จะส่งผลอันดีต่อผู้่รักษาและผู้รับการนวด
นอกจากนี้ การนวดแผนไทยที่จะทำการรักษาได้ผลดี จะต้องคำนึงสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้อันเป็นองค์ประกอบสำคัญเช่นกัน
