การนวดแบบราชสำนัก
การนวดแบบราชสำนัก หมายถึง การนวดเพื่อถวายกษัตริย์และเจ้านายชั้นสูงในพระราชวัง จึงมีการนวดด้วยท่าที่สุภาพ เน้นการใช้นิ้วมือและฝ่ามือเท่านั้น รวมถึงเน้นบุคลิกของหมอเป็นหลัก และคำนึงถึงความสวยงามในท่วงท่าการนวดและลงน้ำหนักในทิศทางของแรงอย่างถูกต้อง หน่วง เน้น นิ่ง
มีความนุ่มนวล แต่มีพลังในการนวด สิ่งสาคัญคือ ต้องคำนึงถึง องศามาตราส่วนในการนวด หากปฏิบัติไม่ถูกต้องจะทำให้ผู้นวดปวดเมื่อยแก่ตัวเองได้ การนวดจะนวดด้วยความระมัดระวังมากกว่า การนวดแบบเชลยศักดิ์ อันเป็น การนวดไทย อีกวิธีหนึ่งที่นิยมใช้รักษาควบคู่กับสังคมไทย
การนวดพื้นฐานแบบราชสำนัก เป็นการนวดเพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือด ทำให้เลือดมาเลี้ยงบริเวณที่จะทำการรักษา (จุดเน้น) แต่ละจุดมากขึ้น สำหรับการรักษาแต่ละบริเวณ เช่น ข้อเท้า หลัง ไหล่ และบ่า เป็นค้น ถือเป็นการเตรียม หรือ warm up ร่างกายของผู้ถูกนวดทำให้ได้รับการกระตุ้นเส้นประสาทให้มีการตี่นตัวจากการนวดรักษา แล้วจึง นวดกดจุดสัญญาณ เป็นลำดับถัดไป ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของ แพทย์แผนไทย ผู้รักษา
วิธีการนวด
ก่อนที่จะเริ่มต้นการนวด ผู้นวดจะต้องปฏิบัติตามระเบียบราชสำนัก คือ
- การเดินเข่า เริ่มต้นเมื่อห่างจากผู้ถูกนวด 4 ศอก ผู้นวดจะต้องเดินเข่าเข้าหาผู้ป่วยที่นอนอยู่บนพื้นเมื่ออยู่ห่างผู้ป่วยราว 1-2 ศอกจึงนั่งพับเพียบและคารวะขออภัยผู้ป่วย
- การนั่งพับเพียบ โดยปลายเท้าชี้ลงไปทางเดียวกับปลายเท้าของผู้รับการบำบัดเมื่อผู้บำบัดเดินเข่าเข้ามาหาผู้ถูกนวดจนอยู่ระยะห่างประมาณ 1 ศอก หรือ 1 หัตถบาท
- การยกมือไหว้ เพื่อขอโทษที่ถูกเนื้อต้องตัวผู้ถูกนวด และเป็นการรำลึกถึงครูบาอาจารย์ผู้สั่งสอนวิชา หรือการตั้งจิตอธิษฐานในการนวด
- การจับชีพจรที่ข้อมือและหลังเท้าข้างเดียวกัน หลังจากนั้นหมอจะคลำชีพจรที่ข้อมือ และหลังเท้าข้างเดียวกัน เพื่อตรวจดูอาการของโรค ดูลมเบื้องสูงและลมเบื้องต่ำ (สังเกต เปรียบเทียบ ประเมินอาการ พร้อมวินิจฉัยโรค) แล้วจึงเริ่มนวด คล้ายกับการนวดแบบทั่วไป ต่างกันที่ตำแหน่งการวางมือและองศาที่แขนของผู้นวดซึ่งต้องกระทำอย่างสุภาพยิ่ง
การนวดแบบราชสำนัก จึงพิจารณาถึงผู้เรียนอย่างประณีตถี่ถ้วน การสอนมีขั้นตอน การนวดที่สุภาพ มีการนวดมีลักษณะเป็นเอกลักษณ์ เช่น การนวดพื้นฐาน และ การนวดกดจุดสัญญาณ ต่าง ๆ ตามร่างกาย
นอกจากนี้ การนวดแผนไทยแบบราชสำนัก ควรคำนึงถึงการนวดที่ดีมีผลต่อการรักษาสุขภาพและ ประโยชน์ของการนวด อันเป็น หลักทั่วไปของการนวด และองค์ประกอบอื่น ๆ ดังนี้
>> สิ่งสำคัญของการนวดแบบราชสำนัก
>> การแต่งรสมือ
